Boşanma Davası Nasıl Açılır? Anlaşmalı ve Çekişmeli

Görevli ve yetkili mahkeme

Boşanma davasına aile mahkemesi bakar; aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görevlidir (4787 sayılı Kanun m. 4). Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Boşanma davası arabuluculuk kapsamında değildir.

Anlaşmalı boşanmanın şartları

Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
Hâkim, eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
Eşler boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat, mal paylaşımı) ve çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası) hakkında anlaşmalı, hâkim de bu düzenlemeyi uygun bulmalıdır; hâkim çocukların menfaatini gözeterek değişiklik yapabilir.

Bu şartlar varsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır (TMK m. 166/3). Uygulamada eşlerin imzaladığı bir boşanma protokolü dilekçeye eklenir.

Çekişmeli boşanmada boşanma sebepleri

Zina (TMK m. 161): dava, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde zinanın üzerinden beş yıl içinde açılır; affeden eşin dava hakkı yoktur.
Hayata kast, pek kötü ya da onur kırıcı davranış (m. 162): aynı altı ay ve beş yıllık süreler uygulanır.
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m. 163).
Terk (m. 164): eşin ortak konuta dönmemesi en az altı ay sürmüş olmalı ve hâkim ya da noter aracılığıyla ihtar yapılmış olmalıdır.
Akıl hastalığı (m. 165).
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m. 166/1): ortak hayatın sürdürülmesi eşlerden beklenemeyecek derecede sarsılmışsa. Uygulamada en sık dayanılan sebeptir.

Boşanma davası reddedilip karar kesinleştikten sonra üç yıl geçtiği hâlde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir (m. 166/4).

Boşanmayla birlikte istenebilecekler

Tedbir nafakası: dava süresince eşin ve çocukların geçimi için (TMK m. 169).
Yoksulluk nafakası: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş için (m. 175).
Velayet ve iştirak nafakası: çocukların velayeti, diğer eşle kişisel ilişkisi ve bakım giderine katkı (m. 182).
Maddi ve manevi tazminat: kusursuz ya da daha az kusurlu eşin, boşanma yüzünden zedelenen menfaatleri ve kişilik hakkı için (m. 174).

Mal rejiminin tasfiyesi (katılma alacağı, değer artış payı) genellikle ayrı bir davada istenir. Boşanma davası maktu harca tabidir; dava açarken ödenecek harçları dava harcı hesaplama aracıyla görebilir, yargı harçları rehberinde ayrıntısını okuyabilirsiniz.

Vesika ile

Boşanma sebebine ve olaya göre aile mahkemesi, istinaf ve Yargıtay kararlarını Vesika'da anlamına göre arayabilir, dava dilekçesini ve boşanma protokolünü içtihatla desteklenmiş olarak hazırlatabilirsiniz. Yanıtlardaki her karar atfı veritabanındaki kayıtla eşleştirilir.

Sık sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma için evlilik ne kadar sürmüş olmalı?

En az bir yıl (TMK m. 166/3). Bir yıldan kısa evlilikte boşanma ancak çekişmeli dava ile mümkündür.

Boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Aile mahkemesinde; aile mahkemesi yoksa aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde. Yetkili yer, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yerdir.

Zina nedeniyle boşanma davası için süre var mı?

Evet. Sebebi öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde zinanın üzerinden beş yıl içinde açılmalıdır; affeden eşin dava hakkı yoktur.

Boşanma davası açmadan önce arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. Boşanma davaları arabuluculuk kapsamında değildir.

Yoksulluk nafakasını kim isteyebilir?

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş (TMK m. 175).

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır ve hukuki görüş değildir; somut uyuşmazlıkta güncel mevzuatı ve içtihadı kontrol edin.

Boşanma davası nasıl açılır? Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma