Zamanaşımı Süreleri: Alacak, Tazminat, Ceza

Özel hukukta başlıca süreler

Alacak	Süre	Dayanak
Genel kural	10 yıl	TBK m. 146
Kira bedelleri, faizler ve diğer dönemsel edimler	5 yıl	TBK m. 147
İşçinin ücret ve fazla çalışma alacakları	5 yıl	TBK m. 147
Vekâlet, komisyon, acentelik ve ticari simsarlık sözleşmelerinden doğan alacaklar	5 yıl	TBK m. 147
Eser sözleşmesinden doğan alacaklar (yüklenicinin ağır kusuru hariç)	5 yıl	TBK m. 147
Haksız fiilden doğan tazminat	Öğrenmeden 2 yıl, her hâlde 10 yıl	TBK m. 72
Sebepsiz zenginleşme	Öğrenmeden 2 yıl, her hâlde 10 yıl	TBK m. 82
Kıdem, ihbar, yıllık izin ücreti, kötü niyet ve eşit davranmama tazminatı	5 yıl	4857 s. İş K. ek m. 3
Bono ve poliçe: düzenleyen ya da kabul eden aleyhine	Vadeden 3 yıl	TTK m. 749
Çek: hamilin cirantalar, düzenleyen ve diğer borçlular aleyhine	İbraz süresinin bitiminden 6 ay	TTK m. 814
İlam (mahkeme kararıyla belirlenen alacak)	10 yıl	İİK m. 39

Haksız fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunları daha uzun bir dava zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat istemine de o süre uygulanır (TBK m. 72). Kıdem tazminatının şartları için kıdem tazminatı rehberine, gecikme faizi için faiz hesaplama aracına bakın.

Ceza davası zamanaşımı

Suçun kanundaki cezası	Dava zamanaşımı
Ağırlaştırılmış müebbet hapis	30 yıl
Müebbet hapis	25 yıl
Yirmi yıldan az olmamak üzere hapis	20 yıl
Beş yıldan fazla, yirmi yıldan az hapis	15 yıl
Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis ya da adli para cezası	8 yıl

Kaynak: 5237 sayılı TCK m. 66. Süre, suçun işlendiği günden başlar; şüpheli ya da sanık hakkında bazı işlemlerin yapılmasıyla kesilir (m. 67).

Zamanaşımı ile hak düşürücü süre

Zamanaşımı alacağı ortadan kaldırmaz, yalnız dava ile istenmesini engeller: borçlu ileri sürmedikçe hâkim zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz (TBK m. 161). Hak düşürücü süre ise hakkın kendisini sona erdirir ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir; işe iade için arabulucuya başvuru süresi ve tahliye davalarındaki bir aylık süreler buna örnektir.

Zamanaşımının kesilmesi

Borçlunun borcu tanıması (faiz ya da kısmi ödeme yapması, rehin ya da kefil vermesi dahil) ve alacaklının dava açması, icra takibine başlaması ya da iflas masasına başvurması zamanaşımını keser; kesilmeyle süre yeniden işlemeye başlar (TBK m. 154). Bazı ilişkilerde, örneğin evlilik süresince eşler arasında, zamanaşımı hiç başlamaz ya da durur (m. 153).

Vesika ile

Zamanaşımının başlangıcı ve kesilmesine ilişkin kararları Vesika'da anlamına göre arayabilirsiniz. Yanıtlardaki her karar atfı veritabanındaki kayıtla eşleştirilir.

Sık sorulan sorular

Genel zamanaşımı süresi kaç yıl?

On yıl (TBK m. 146). Kanunda başka bir süre öngörülmüşse o uygulanır.

Kira alacağı kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Beş yılda (TBK m. 147).

Trafik kazası tazminatında zamanaşımı ne kadar?

Haksız fiil olarak zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl; fiil suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır.

Çekte zamanaşımı süresi ne kadar?

Hamilin cirantalar, düzenleyen ve diğer çek borçluları aleyhine dava hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ayda zamanaşımına uğrar (TTK m. 814).

Hâkim zamanaşımını kendiliğinden dikkate alır mı?

Hayır. Zamanaşımını borçlunun ileri sürmesi gerekir (TBK m. 161); hak düşürücü süreler ise kendiliğinden gözetilir.

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır ve hukuki görüş değildir; somut uyuşmazlıkta güncel mevzuatı ve içtihadı kontrol edin.

Zamanaşımı süreleri: alacak, tazminat, işçilik, çek ve ceza