Yapay Zeka ile İçtihat Araştırması Nasıl Yapılır?

Kelimeyle arama ile anlamla arama

Kelime araması, yazdığınız kelimeleri içeren kararları getirir. Aynı durumu başka kelimelerle anlatan kararları kaçırır: "işten çıkarıldı" diye arayan, "iş sözleşmesi işverence feshedildi" diyen kararı bulamayabilir. Sonuç listesi de çoğu zaman yüzlerce karardır ve hangisinin olayınıza benzediğini tek tek okuyarak ayırırsınız.

Anlamsal arama, sorunuzun ve kararların anlamını karşılaştırır. Olayı anlatırsınız; sistem kelimeleri aynı olmasa da hukuken benzer olan kararları öne çıkarır. Yapay zeka asistanı bu kararları okuyup sorunuza kaynaklı bir yanıt yazar.

Adım adım içtihat araştırması

Hukuki soruyu yazın. Olay ve istediğiniz sonuç birlikte: "İşçi, ücreti iki aydır ödenmediği için iş sözleşmesini feshetti; kıdem tazminatına hak kazanır mı?"
Olayı anlatın, sonucu değil. Tarafları, tarihleri ve uyuşmazlığı belirleyen olguları yazın. Aradığınız sonucu soruya koymak, yalnız o sonuca varan kararların gelmesine yol açar.
Kurumu ve daireyi daraltın. Uyuşmazlık hangi yargı yolundaysa oradan başlayın: adli yargıda Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri, idari yargıda Danıştay, temel hak ihlallerinde Anayasa Mahkemesi.
Tarihi daraltın. İçtihat değişir. Önce son yılların kararlarına bakın; bir daire görüşünü değiştirmişse eski karara dayanmak dilekçeyi zayıflatır.
Künyeyi ve gerekçeyi kaynağından okuyun. Kararın tam metnini açın; alıntı yapacağınız cümlenin kararda aynen geçtiğini ve sonucun sizin olayınıza benzeyen olgulara dayandığını görün.
Kararın akıbetini kontrol edin. Bir ilk derece ya da istinaf kararı üst mahkemede bozulmuş olabilir; bir daire kararı sonradan bir içtihadı birleştirme kararıyla aşılmış olabilir.
Künyeyle atıf yapın. Mahkeme ve daire, esas numarası, karar numarası ve karar tarihi: "Yargıtay … Hukuk Dairesi, E. yıl/sıra, K. yıl/sıra, T. gün.ay.yıl".

Hangi kararlar daha ağır basar?

İçtihadı birleştirme kararları benzer hukuki konularda Yargıtay'ın genel kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar (2797 sayılı Yargıtay Kanunu m. 45). Danıştay'ın içtihadı birleştirme kararları da Danıştay'ı, idari yargı mercilerini ve idareyi bağlar (2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 40). Anayasa Mahkemesinin kararları yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar (Anayasa m. 153).

Hukuk ve Ceza Genel Kurulu kararları bağlayıcı olmasa da dairelerin uyduğu yol gösterici kararlardır. Daire kararları emsal niteliğindedir: mahkemeyi bağlamaz, ama aynı dairenin yerleşik görüşü, o daireye gidecek bir dosyada sonucu büyük ölçüde belirler.

Yapay zeka ile araştırmada dikkat edilecekler

Genel amaçlı yapay zeka asistanları Türk yargı kararlarının güncel bir veritabanına bağlı değildir; kulağa doğru gelen ama var olmayan karar numaraları üretebilir. Bir yanıttaki karar, açıp okuyabildiğiniz bir kayda dayanmıyorsa dilekçeye girmemelidir. Bunun nasıl denetlendiğini atıf denetimi rehberinde anlattık.

Vesika ile içtihat araştırması

Olayı kendi cümlelerinizle anlatırsınız. Vesika, Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, bölge adliye ve ilk derece mahkemeleri ile düzenleyici kurulların kararlarında ve mevzuatta anlamına göre arar. Yanıt numaralı atıflarla gelir; her atıf, size ulaşmadan önce veritabanındaki kayıtla eşleştirilir ve eşleşmeyen atıf yanıta giremez. Atfa tıkladığınızda kararın tam metni birebir açılır. Hangi kurumların kararlarının arandığı karar arama sayfasında.

Sık sorulan sorular

Emsal karar nasıl bulunur?

Olayı ve hukuki soruyu yazın, uyuşmazlığın yargı yoluna göre kurumu ve daireyi, son yıllara göre tarihi daraltın. Bulduğunuz kararın tam metnini okuyun, olgularının sizin olayınıza benzediğini ve kararın bozulmadığını kontrol edin.

Yapay zeka ile içtihat araması güvenilir mi?

Yanıt bir karar veritabanına dayanıyorsa ve her atıf açılıp okunabiliyorsa, araştırmayı hızlandırır. Veritabanına bağlı olmayan genel amaçlı asistanlar var olmayan karar numaraları üretebilir; bu yüzden her atıf kaynağından doğrulanmalıdır.

Yargıtay kararları bağlayıcı mı?

İçtihadı birleştirme kararları Yargıtay'ın genel kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar. Daire ve genel kurul kararları bağlayıcı değildir, ancak emsal niteliğindedir ve yerleşik görüş sonucu büyük ölçüde belirler.

Dilekçede karar künyesi nasıl yazılır?

Mahkeme ve daire, esas numarası, karar numarası ve karar tarihi: "Yargıtay … Hukuk Dairesi, E. yıl/sıra, K. yıl/sıra, T. gün.ay.yıl".

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır ve hukuki görüş değildir; somut uyuşmazlıkta güncel mevzuatı ve içtihadı kontrol edin.

Yapay zeka ile içtihat araştırması nasıl yapılır?